Rechten en plichten van de executeur testamentair

De executeur testamentair is een belangrijke rol bij het afhandelen van een nalatenschap. In de volksmond wordt deze rol simpelweg ‘de executeur’ genoemd. De executeur wordt in het testament van de overledene aangewezen als verantwoordelijke voor het uitvoeren van het nalatenschap. Met andere woorden: De executeur testamentair zorgt dat het testament correct wordt uitgevoerd. Deze belangrijke taak komt met de nodige rechten en plichten. In dit artikel geef ik toelichting op de belangrijkste vraagstukken.

Tekst loopt verder onder het blauwe blok

€3.750.000
81%
€5.000.000
42%
€187.500
69%

Wie benoemen als testamentair executeur?

De erflater bepaalt zelf wie de testament executeur is en geeft dit aan in het notarieel testament. Zowel een natuurlijk persoon (mens) als een rechtspersoon (bedrijf) kunnen executeur worden. Over het algemeen wordt er gekozen voor een familielid of vriend. Een professionele buitenstaander zoals een notaris of advocaat is ook gebruikelijk. De executeur hoeft niet per se een erfgenaam van de overleden erflater te zijn. Verder zijn de volgende opties uitgesloten:

  • Personen die onder financieel bewind staan
  • Personen die failliet zijn
  • Personen die in de schuldsanering zitten
  • Personen die handelingsonbekwaam zijn
  • Minderjarigen

Taakverdeling van de executeur(s)

Het is niet verplicht om alle taken in de handen van één executeur te leggen. In het testament kun je 3 verschillende testamentair executeurs aanwijzen. Zo kun je bijvoorbeeld onderscheid maken tussen financiële taken en familiezaken. Onderstaand worden de verschillende executeur-rollen toegelicht:

De begrafenisexecuteur is degene die door de erflater wordt aangewezen voor het regelen van de uitvaart. Het takenpakket van deze testamentair executeur is dus door de erflater beperkt. De begrafenis executeur heeft uitsluitend bevoegdheden als het aankomt op het regelen van de uitvaart en geen rol als testamentair executeur voor andere zaken zoals het verdelen van de erfenis. Hij of zij is dus niet verantwoordelijk voor bijvoorbeeld het opzeggen van abonnementen van de persoon die is overleden.

Praktische taken van een executeur

De executeur testamentair beheert het nalatenschap van de overledene. Dat houdt in dat hij of zij zorg draagt over de bezittingen van de erflater. Daarnaast is de executeur verantwoordelijk voor het afhandelen van administratieve zaken. Een aantal praktische taken van de executeur:

  • Uitkeringen stopzetten
  • Thuiszorg inlichten
  • Abonnementen stopzetten
  • Rekeningen betalen
  • Opleveren huurhuis
  • Schulden aflossen
  • Erfenis verdelen

Vergoeding van de executeur testamentair

De rol van executeur testamentair komt met grote verantwoordelijkheid. Daarbij is de afwikkeling van het nalatenschap vaak niet in 1 dag geregeld. Een beloning is dus op zijn plaats. Volgens het Nederlands erfrecht heeft de executeur recht op 1% van het eigen vermogen op het moment van overlijden. De erflater kan ook zelf een meer specifieke beloning toekennen aan de executeur. De beloning wordt vastgelegd in een officieel testament. Sinds 2003 is een zelfgeschreven codicil is niet rechtsgeldig.

De vergoeding wordt gerekend als inkomen. De executeur dient deze vergoeding te vermelden bij de aangifte inkomstenbelasting. In het testament kun je de standaard 1% beloning schrappen en vervangen door een legaat van X bedrag. In dat geval betaalt de executeur geen inkomstenbelasting.

Rechten en plichten van een testamentair executeur

Benoeming als executeur aanvaarden of weigeren

Het komt wel eens voor dat men zelf niet op de hoogte is van de benoeming tot executeur. Daarom dient de aangewezen testamentair executeur die rol officieel te aanvaarden of weigeren. Dit kan pas na het overlijden van de erflater. Het accepteren kan mondeling of schriftelijk. Handel altijd zorgvuldig, om te voorkomen dat je onbedoeld de rol als executeur aanvaard.

Een aangewezen executeur die met de beste bedoelingen het  abonnement op de ochtendkrant opzegt, stemt – soms onbedoeld – in met de rol als testamentair executeur. 

Niemand kan gedwongen worden tot de rol van testamentair executeur. Het kan gebeuren dat de aangewezen executeur zijn functie niet aanvaard. Daarom wordt er in het testament vaak een reserve-executeur benoemd. Mochten beiden executeurs bedanken, kan de kantonrechter bevoegde personen aanwijzen.

Samenwerking tussen executeur en nabestaanden

De verhouding tussen de testamentair executeur en de nabestaanden is soms complex. De executeur en de nabestaanden zitten in dezelfde situatie, met verschillende belangen. Vooral als de executeur directe familie is, kan dit voor wrijving zorgen. Zo zijn de erfgenamen altijd afhankelijk van de testamentair executeur. De executeur leeft alle regels na en bepaalt wanneer de erfenis verdeeld kan worden.

Daar tegenover staat wel dat de executeur een informatieplicht heeft richting de nabestaanden. Zo weten de betrokken nabestaanden altijd wat de (financiële) stand van zaken is. De executeur stuurt minimaal de onderstaande informatie naar de ergenamen:

  • Testament of codicil
  • Verklaring van executele
  • Vermogensoverzicht
  • Boedelbeschrijving
  • Aangifte erfbelasting
  • Na afloop de rekening en verantwoording